Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ và môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, truyền thông đã trở thành một yếu tố chiến lược đối với sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) tại Việt Nam. Khác với các tập đoàn lớn có nguồn lực dồi dào, doanh nghiệp vừa và nhỏ thường hạn chế về ngân sách, nhân sự và kinh nghiệm quản trị truyền thông. Vì vậy, việc xây dựng một chiến lược truyền thông phù hợp, hiệu quả và linh hoạt có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu bền vững.
Trước hết, chiến lược truyền thông của doanh nghiệp vừa và nhỏ cần được xây dựng trên cơ sở hiểu rõ vị thế và mục tiêu của doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp SMEs hiện nay vẫn tiếp cận truyền thông theo hướng ngắn hạn, mang tính đối phó hoặc chạy theo xu hướng, thiếu một định hướng chiến lược rõ ràng. Trong khi đó, truyền thông hiệu quả không chỉ nhằm bán hàng tức thời mà còn hướng đến việc tạo dựng hình ảnh, uy tín và niềm tin trong tâm trí khách hàng. Doanh nghiệp cần xác định rõ mình muốn được công chúng nhìn nhận như thế nào, phục vụ nhóm khách hàng nào và giá trị khác biệt cốt lõi là gì, từ đó làm nền tảng cho mọi hoạt động truyền thông.
Một đặc điểm quan trọng của SMEs ở Việt Nam là quy mô nhỏ nhưng có lợi thế về sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh. Chiến lược truyền thông vì vậy nên tập trung vào việc tận dụng các kênh truyền thông số chi phí thấp nhưng hiệu quả cao như mạng xã hội, website, nền tảng thương mại điện tử và các công cụ truyền thông trực tuyến. Thay vì dàn trải trên quá nhiều kênh, doanh nghiệp cần lựa chọn một số nền tảng phù hợp nhất với hành vi của khách hàng mục tiêu, đầu tư nội dung có chiều sâu và duy trì sự hiện diện ổn định, nhất quán.
Nội dung truyền thông giữ vai trò trung tâm trong chiến lược truyền thông của doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong môi trường số, khách hàng không chỉ quan tâm đến sản phẩm hay giá cả mà còn chú ý đến câu chuyện, giá trị và thái độ của doanh nghiệp. SMEs có thể khai thác lợi thế “gần gũi” và “địa phương” để xây dựng nội dung chân thực, phản ánh hành trình khởi nghiệp, quy trình sản xuất, con người đứng sau thương hiệu và những đóng góp cụ thể cho cộng đồng. Những nội dung như vậy thường tạo được sự đồng cảm và niềm tin, điều mà các chiến dịch quảng cáo lớn nhưng xa cách khó đạt được.
Bên cạnh đó, chiến lược truyền thông cho SMEs cần gắn chặt với mục tiêu xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng. Thay vì chỉ tập trung vào thông điệp một chiều, doanh nghiệp nên chú trọng tương tác, lắng nghe phản hồi và đối thoại với công chúng. Việc trả lời bình luận, xử lý phản hồi tiêu cực một cách minh bạch và cầu thị không chỉ giúp cải thiện hình ảnh thương hiệu mà còn cung cấp dữ liệu quý giá để doanh nghiệp điều chỉnh sản phẩm và dịch vụ. Trong nhiều trường hợp, chính cách doanh nghiệp phản ứng trước ý kiến của khách hàng lại là yếu tố tạo nên ấn tượng mạnh mẽ về thương hiệu.
Một vấn đề then chốt khác là quản trị nguồn lực truyền thông. Với ngân sách hạn chế, doanh nghiệp vừa và nhỏ cần ưu tiên hiệu quả thay vì quy mô. Điều này đòi hỏi sự kết hợp hợp lý giữa truyền thông tự có (owned media), truyền thông lan tỏa (earned media) và truyền thông trả phí ở mức độ phù hợp. Việc tận dụng các mối quan hệ cộng đồng, đối tác, khách hàng trung thành và những người có ảnh hưởng ở quy mô nhỏ có thể mang lại hiệu quả truyền thông cao với chi phí thấp. Quan trọng hơn, mọi hoạt động truyền thông cần được theo dõi, đo lường để đánh giá hiệu quả và tránh lãng phí nguồn lực.
Trong bối cảnh môi trường truyền thông biến động nhanh, chiến lược truyền thông của SMEs cũng cần chú trọng đến quản trị rủi ro và danh tiếng. Một thông tin tiêu cực, nếu không được xử lý kịp thời, có thể lan truyền nhanh chóng và gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp. Do đó, ngay cả các doanh nghiệp nhỏ cũng cần xây dựng những nguyên tắc cơ bản trong xử lý khủng hoảng truyền thông, bao gồm việc xác định người phát ngôn, quy trình phản hồi và thông điệp nhất quán. Sự chủ động, trung thực và trách nhiệm là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp vượt qua các tình huống bất lợi.
Từ thực tiễn của doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam, có thể rút ra một số định hướng chiến lược quan trọng. Thứ nhất, truyền thông cần được coi là một phần của chiến lược kinh doanh tổng thể, không phải hoạt động phụ trợ. Thứ hai, chiến lược truyền thông phải phù hợp với năng lực và bối cảnh cụ thể của doanh nghiệp, tránh sao chép mô hình của các doanh nghiệp lớn. Thứ ba, doanh nghiệp cần đầu tư vào tư duy và năng lực truyền thông dài hạn, kể cả khi quy mô còn nhỏ, bởi truyền thông chính là công cụ giúp SMEs từng bước xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Chiến lược truyền thông đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam không nằm ở việc chi nhiều tiền hay chạy theo các xu hướng nhất thời, mà ở khả năng xác định đúng mục tiêu, lựa chọn đúng kênh, xây dựng nội dung chân thực và duy trì mối quan hệ bền vững với công chúng. Trong môi trường kinh doanh đầy biến động hiện nay, những doanh nghiệp SMEs biết khai thác truyền thông một cách thông minh và có chiến lược sẽ có nhiều cơ hội vượt qua hạn chế về quy mô để tạo dựng vị thế vững chắc trên thị trường.
